بیانیه‌ی تحلیلی جبهه ملی ایران-سامان ششم در خصوص بحران آب و زیست‌محیط

۴ آذر ۱۴۰۰

در روزگاری که میهن و ملت ما، در سخت‌ترین شرایط و حساس‌ترین بُرهِه تاریخی قرار دارند و از آسمان و زمین بر زن و مرد و کودک و سالخورده مصیبت میبارد، شاید مهمترین معضل کنونی بحران_آب باشد.
نگرانی‌های اصلی مردم ایران در مورد بحران آب شامل: تغییرپذیری اقلیمی زیاد،
توزیع نامناسب آب و
اولویت‌بندی توسعه اقتصادی است. ایران در حال تجربه مشکلات جدی آب است.  خشک‌سالی‌های مکرر توأم با برداشت بیش از حد آب‌های سطحی و زیرزمینی از طریق شبکه بزرگی از زیرساخت‌های  هیدرولیکی و چاه‌های عمیق، وضعیت آب کشور را به سطح بحرانی رسانده‌است.
از نشانه‌های این وضعیت، خشک شدن دریاچه‌ها، رودخانه‌ها و تالاب‌ها، کاهش سطح آب‌های زیرزمینی، فرونشست زمین، تخریب کیفیت آب، فرسایش خاک، بیابان‌زایی و طوفان‌های گرد و غبار بیشتر است.
تهران، پایتخت و بزرگترین شهر، به زودی میتواند مرکز این بحران باشد.
اگرچه بسیاری از کارشناسان از مدت‌ها پیش مسئله آب و هوا را مهمترین بحران‌های بزرگ آینده ایران می‌دانستند، اما از نظر برخی مسئولان ارشد، این‌ها مسائل اصلی نیستند. همین نگاه مبتدیانه و سطحی، زیرساخت های مدیریتی و اجرایی کشور را به سمت رشد سریع و الگوی نامناسب استقرار جمعیت، کشاورزی ناکارآمد، سوء مدیریت و عطش توسعه کشاند و درحالیکه بیش از ۹۰درصد مصارف آبی مربوط به کشاورزی سنتی و غیرکارشناسانه است تنها ۱۰ درصد تولید ناخالص ملی کشور از راه کشاورزی به دست می‌آید و ۱۷ درصد نیروی کار کشور در این بخش مشغول هستند. البته ضعف های بنیادین کشاورزی، ماحصل اقتصاد نفتی و خام‌فروشی بوده و شعار خودکفایی گندم و تزریق رانت و یارانه‌های غیرهدفمند هم مزید بر علت میباشد.

از سوء مدیریت و عطش توسعه نیز غافل نباشیم. نامزدهای مجلس با وعده‌ی آوردن کارخانجات به شهرهایشان، نتیجه‌ی انتخابات را از آن خود می‌کنند. به همین ترتیب، شهرهای بزرگتر با نمایندگان مجلس بیشتر، از قدرت بیشتری برخوردارند. در نتیجه، افزایش درگیری‌های آبی، کشاورزان را برعلیه مصرف‌کنندگان شهری، استان‌ها را بر علیه یکدیگر، و ایران را بر علیه همسایگان خود قرار می‌دهد.
بحران آب و طرح‌های انتقال آب در سال‌های اخیر در برخی از استان‌های ایران بارها باعث برگزاری تجمع و در پی آن درگیری بین مردم و نیروی انتظامی شده‌ که در برخی از آنها وقوع تلفات مشاهده شده است. گسترش این تظاهرات حتی به نماز جمعه اصفهان کشید و ۲۵ بهمن ۹۶، شماری از کشاورزان با حضور در نمازجمعه ضمن پشت کردن به جایگاه امام جمعه شعار دادند: «پشت به دشمن – رو به میهن»

عبدالرضا رحمانی فضلی، وزیر سابق کشور، گفته است که در پنج ماه نخست سال ۱۳۹۷ «دست‌کم ۲۰ اعتراض و درگیری مرتبط با مسئله آب» ‌در ایران وجود داشته است. به گفته آقای رحمانی فضلی، اگر چنین روندی ادامه پیدا کند پنج سال دیگر «چهره»‌ ایران «ازهمه نظر تغییر خواهد کرد» و همچنین کشور در ۱۰ سال آینده «با فاجعه‌ای_بزرگ مواجه می‌شود».

محمد درویش فعال محیط زیست میگوید : اگر این روند مدیریتی باشد حتما درگیریهای_قومیتی رخ خواهد داد.

ما تا چه زمانی میخواهیم سرباز بگذاریم جلوی نگهداری خط لوله انتقال آب اصفهان به یزد. تا چه زمانی میخواهیم با قدرت اسلحه خط لوله های خودمان را حفظ کنیم. یزد، پادشاه خشت و گِل جهان است، میلیون ها نفر در ایران و جهان حاضرند به یزد بیایند و این عمارت های باشکوه، بادگیرها و یخدان ها را نگاه کنند.
یزد زیباترین چشم اندازهای بیابانی را دارد، یزد نیازی ندارد که ۱۵ کارخانه بزرگ بسازیم و فولاد و آهن در آن ساخته شود. یزد نیاز به یزد تایر ندارد. این مسایل، مشکلات ماست و وقتی این کار را کنیم و فکر کنیم که می توانیم اینگونه آب را حفظ کنیم معلوم است طغیان و شورش اتفاق می افتد.

ما نیاز به مدیران شجاع و دانا داریم که با مردم خود رو راست باشند و واقعیت ها را بپذیرند و به سرعت برای تغییر چیدمان توسعه با هم متحد شوند. واقعاً اگر بحران آب جدی است چرا هیچ عزمی برای مصرف بهینه آب صورت نمی گیرد! چرا یک سوم آب شرب هنوز در لوله کشی های فرسوده شهرها تلف می شود.

وجود این مسایل که مردم باور نمی کنند بحران آب جدی است و ما تا چنین کاری نکنیم اتفاق دقیق و درستی نمی افتد، اگر واقعا بحران آب جدی است و می تواند بین اقوام ایرانی اختلاف ایجاد کند چرا مجوز طرح انتقال آب می دهند از سرشاخ های کارون به رفسنجان، از خزر به سمنان را مجوز می دهند. همه این مسایل نشان دهنده این است که ما همچنان به آب به عنوان یک شغلی نگاه می کنیم که می تواند برای ما پول تولید کند و این بسیار غم انگیز و تاسف بار است.

اردشیر نوریان، نماینده شهرکرد در تاریخ ۶ اسفند ۱۳۹۷ گفت:
«شورای عالی آب» و «شورای عالی امنیت ملی» دستور داده‌اند که «از رسانه‌ای شدن مسائل آب خودداری شود». علاءالدین بروجردی رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس ایران اعلام کرد بحران آب در ایران وارد مقوله امنیتی شده‌است.
حسن عباسی علت اصلی خشک شدن سدهای ایران را بالا رفتن معصیت و گناه بیان می‌دارد!!! و اجرای برنامه‌های احیا یا بهبود محیط زیست را بی‌ثمر می‌داند. احمد جنتی با استناد به آیات قرآن گناه را دلیل کم شدن بارش باران دانست. از جمله به آیه ۹۶ سوره اعراف استناد نمود که می‌گوید: و اگر اهل شهرها و آبادی‌ها ایمان می‌آوردند و پرهیزکاری پیشه می‌کردند، یقیناً [درهایِ] برکاتی از آسمان و زمین را بر آنان می‌گشودیم.

 

پرسش اساسی این است:
آیا ممکن است ایران وارد جنگ آب شود؟

کشورمان ایران به لحاظ وضعیت درگیری آبی، زیاد وضعیت مناسبی ندارد. در دو مرز شرقی غربی ما رودهایی وجود دارند که تا کنون باعث درگیری های بسیاری شده اند. در شرق، رودخانه هیرمند و مناقشات ایران و افغانستان سرانجام باعث خشکسالی در سیستان و بلوچستان شد.

از طرف دیگر، وجود اروندرود در مرز ایران و عراق همواره دردسر ساز بوده است. از زمان قدرت گیری قاجار و عثمانی ها در غرب، درگیری های بسیاری بر سر این شاهراه آبی شکل گرفته است. قرارداد ارز روم اول و دوم بر سر این مسیل منعقد شد. بعدها نیز با شکل گیری کشور عراق این مساله حاد و حادتر گردید. درگیری صدام حسین و محمد رضا شاه و انعقاد قرارداد الجزایر و سپس نقض آن توسط عراق و شکل گیری جنگ تحمیلی ۸ ساله همه به همین علت روی داد.

نباید فراموش کرد هنوز هم مساله اروند رود به صورت مناسبی حل نشده است و کافی است همانطور که برخی استراتژیست ها گفته اند، اقدامات ترکیه باعث کمبود آب در عراق شود. شاید مجددا مساله اروند رود حاد شود و اگر روزی مجددا یک دولت توتالیتر در این کشور به قدرت برسد شاید کار به درگیری نظامی هم بکشد.

جبهه ملی ایران -سامان ششم ضمن حمایت از کشاورزان اصفهان و چهارمحال و بختیاری، نگران وضعیت مردم قم و یزد و کرمان هستیم. آن مردم هم حق بهره مندی از آب آشامیدنی و اشتغال صنعتی دارند. حرف ما مدیریت ناکارآمد و بدون تخصص لازم است که همه جا را نابود کرده و صدمه زده است. وگرنه، حق مردم قم بوده که آب شُرب داشته باشند. یا مردم کرمان اشتغال متناسب با ظرفیت استان خود را داشته باشند. ولی این حقوق و ظرفیت ها، کارشناسی نشده و فاجعه ایجاد کرده است.

لذا با هشدار به کاربدستان حاکمیت برای مدیریت خردمندانه‌ی بحران آب و زیست محیط ایران عزیزمان، پیشنهاد می کند در تمام وزارت خانه ها کارگروه مطالعاتی پیش از انجام هر گونه اقدامات عمرانی و توسعه محور تشکیل و از نخبه های دانشگاهی و دلسوز میهن که در حوزه زیست محیط و آب صاحبنظر هستند بهره ببرد.
همانگونه که بیان شد اینک این بحران حتا می تواند پیامدهای جبران ناپذیر سرزمینی برای کشور داشته باشد و کلیت تمدنی ایران اینک با ادامه‌ی سیاست های غیر علمی پیشین به خطر افتاده است.

جبهه ملی ایران سامان ششم
همچنین از همه باشندگان و شهروندان ایران عزیز می‌خواهد به این بحران فراتر از حوزه جغرافیای زندگی و قومیتی خود نگریسته تا درگیر تله های دشمن ساخته برای درگیر کردن کشور به یک جنگ داخلی و قومی که نتیجه‌ای جز ویرانی درپی نخواهد داشت نیافتند. به اثبات تاریخ ملت ایران با خردمندی، همواره بر دشواری های سرزمینی و طبیعی پیروز شده و سند این پیروزی نیز مانایی تمدن ایران به درازای تاریخ تمدن بشری با تمدنی هفت هزار ساله است.
خداوند سرزمین ما را از دروغ و خشکسالی دور بدارد….

جبهه ملی ایران-سامان ششم
چهارم آذر ماه۱۴۰۰ خورشیدی